<style id="elementor-post-10130">.elementor-10130 .elementor-element.elementor-element-e9df5af{--display:flex;}.elementor-widget-image .widget-image-caption{color:var( --e-global-color-text );font-family:var( --e-global-typography-text-font-family ), Sans-serif;font-weight:var( --e-global-typography-text-font-weight );}.elementor-10130 .elementor-element.elementor-element-aa7bdbf{--display:flex;}.elementor-widget-text-editor{font-family:var( --e-global-typography-text-font-family ), Sans-serif;font-weight:var( --e-global-typography-text-font-weight );color:var( --e-global-color-text );}.elementor-widget-text-editor.elementor-drop-cap-view-stacked .elementor-drop-cap{background-color:var( --e-global-color-primary );}.elementor-widget-text-editor.elementor-drop-cap-view-framed .elementor-drop-cap, .elementor-widget-text-editor.elementor-drop-cap-view-default .elementor-drop-cap{color:var( --e-global-color-primary );border-color:var( --e-global-color-primary );}.elementor-10130 .elementor-element.elementor-element-be2239d{--display:flex;}.elementor-10130 .elementor-element.elementor-element-6305959{--display:flex;}.elementor-10130 .elementor-element.elementor-element-0cf97be{--display:flex;}.elementor-10130 .elementor-element.elementor-element-18bd64a{--display:flex;}.elementor-10130 .elementor-element.elementor-element-5cd2ca1{--display:flex;}.elementor-10130 .elementor-element.elementor-element-99f76a6{--display:flex;}.elementor-widget-divider{--divider-color:var( --e-global-color-secondary );}.elementor-widget-divider .elementor-divider__text{color:var( --e-global-color-secondary );font-family:var( --e-global-typography-secondary-font-family ), Sans-serif;font-weight:var( --e-global-typography-secondary-font-weight );}.elementor-widget-divider.elementor-view-stacked .elementor-icon{background-color:var( --e-global-color-secondary );}.elementor-widget-divider.elementor-view-framed .elementor-icon, .elementor-widget-divider.elementor-view-default .elementor-icon{color:var( --e-global-color-secondary );border-color:var( --e-global-color-secondary );}.elementor-widget-divider.elementor-view-framed .elementor-icon, .elementor-widget-divider.elementor-view-default .elementor-icon svg{fill:var( --e-global-color-secondary );}.elementor-10130 .elementor-element.elementor-element-522eb81{--divider-border-style:solid;--divider-color:#000000;--divider-border-width:1px;}.elementor-10130 .elementor-element.elementor-element-522eb81.elementor-element{--align-self:flex-start;}.elementor-10130 .elementor-element.elementor-element-522eb81 .elementor-divider-separator{width:31%;margin:0 auto;margin-center:0;}.elementor-10130 .elementor-element.elementor-element-522eb81 .elementor-divider{text-align:center;padding-block-start:15px;padding-block-end:15px;}.elementor-10130 .elementor-element.elementor-element-139bfaa{--display:flex;}</style>{"id":10130,"date":"2026-11-20T11:35:20","date_gmt":"2026-11-20T10:35:20","guid":{"rendered":"https:\/\/zainwestujwsiebie.pl\/cms\/?p=10130"},"modified":"2026-11-20T11:37:03","modified_gmt":"2026-11-20T10:37:03","slug":"lll-wiking-uczy-sie-cale-zycie","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/zainwestujwsiebie.pl\/cms\/lll-wiking-uczy-sie-cale-zycie\/","title":{"rendered":"LLL. Wiking uczy si\u0119 ca\u0142e \u017cycie"},"content":{"rendered":"\t\t<div data-elementor-type=\"wp-post\" data-elementor-id=\"10130\" class=\"elementor elementor-10130\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-e9df5af e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"e9df5af\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-fa3dd29 elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"fa3dd29\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<figure class=\"wp-caption\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"819\" height=\"1024\" src=\"https:\/\/zainwestujwsiebie.pl\/cms\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/810731075_1646340704170514_5186864560730595706_n-819x1024.jpg\" class=\"attachment-large size-large wp-image-10152\" alt=\"Szwedzka ludowa szko\u0142a wy\u017csza\" srcset=\"https:\/\/zainwestujwsiebie.pl\/cms\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/810731075_1646340704170514_5186864560730595706_n-819x1024.jpg 819w, https:\/\/zainwestujwsiebie.pl\/cms\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/810731075_1646340704170514_5186864560730595706_n-400x500.jpg 400w, https:\/\/zainwestujwsiebie.pl\/cms\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/810731075_1646340704170514_5186864560730595706_n-768x960.jpg 768w, https:\/\/zainwestujwsiebie.pl\/cms\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/810731075_1646340704170514_5186864560730595706_n.jpg 1080w\" sizes=\"auto, (max-width: 819px) 100vw, 819px\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<figcaption class=\"widget-image-caption wp-caption-text\">Ludowa szko\u0142a wy\u017csza w Kvarnby na peryferiach Malmo. Jedna z ponad 150 plac\u00f3wek tego typu w Szwecji. Fot. FB\/Kvarnby Folkh\u00f6gskola<\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-aa7bdbf e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"aa7bdbf\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-5b1a346 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"5b1a346\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><strong>W kt\u00f3rych krajach jest najwi\u0119cej doros\u0142ych, kt\u00f3rzy nadal si\u0119 ucz\u0105? Zgodnie z badaniami Eurostatu, mierz\u0105cego udzia\u0142 os\u00f3b w wieku 25-64 lat w r\u00f3\u017cnych formach edukacji, w roku 2025 pierwsza tr\u00f3jka pa\u0144stw prymus\u00f3w to: Szwecja, Dania i Finlandia. Pi\u0119\u0107 lat wcze\u015bniej, w roku 2020 by\u0142y to Szwecja, Szwajcaria i Finlandia, a cofaj\u0105c si\u0119 o kolejne 5 pi\u0119\u0107 lat, do roku 2015, podium zajmowane by\u0142o przez Dani\u0119, Szwajcari\u0119 i Szwecj\u0119. Nie ma w tym \u017cadnego przypadku. Od dekad kraje nordyckie przoduj\u0105 w edukacji doros\u0142ych. Opr\u00f3cz Szwecji, Danii i Finlandii bardzo dobre wyniki maj\u0105 tak\u017ce Norwegia i Islandia. Sk\u0105d si\u0119 w\u0142a\u015bciwie ten fenomen bierze? \u00a0<\/strong><\/p><p>Z tego tekstu dowiesz si\u0119<\/p><ul><li>sk\u0105d si\u0119 bierze fenomen popularno\u015bci edukacji dla doros\u0142ych w krajach nordyckich<\/li><li>co wyr\u00f3\u017cnia nordycki model LLL<\/li><li>ile os\u00f3b korzysta z form edukacji doros\u0142ych<\/li><\/ul>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-be2239d e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"be2239d\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-ef792b8 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"ef792b8\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>Liczby robi\u0105 wra\u017cenie. \u00a0Szwedzki wynik z 2025 r., czyli udzia\u0142 w edukacji os\u00f3b doros\u0142ych, wieku 25-64 lat\u00a0 na poziomie: <a href=\"https:\/\/ec.europa.eu\/eurostat\/databrowser\/view\/SDG_04_60\/default\/table\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">38,2 proc<\/a>. to prawie 300 proc. \u015bredniej dla 27 kraj\u00f3w\u00a0 Unii Europejskiej (13,7 proc. ) i wynik o ponad\u00a0 430 procent lepszy od wyniku\u00a0 polskiego (8,8 proc.). Najni\u017csz\u0105 pozycje w\u00a0 rankingu spo\u015br\u00f3d\u00a0 kraj\u00f3w nordyckich zaj\u0119\u0142a Norwegia, ale i ona z swymi 21,5 proc. wyra\u017anie by\u0142a lepsza o \u015bredniej i zaj\u0119\u0142a dobre, 9. miejsce.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-6305959 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"6305959\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-5e765a6 elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"5e765a6\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"768\" src=\"https:\/\/zainwestujwsiebie.pl\/cms\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/19-11-Nordic-02.png\" class=\"attachment-large size-large wp-image-10132\" alt=\"wykres pokazuj\u0105cy udzia\u0142 edukacji doros\u0142ych w krajach euiropejskich\" srcset=\"https:\/\/zainwestujwsiebie.pl\/cms\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/19-11-Nordic-02.png 1024w, https:\/\/zainwestujwsiebie.pl\/cms\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/19-11-Nordic-02-500x375.png 500w, https:\/\/zainwestujwsiebie.pl\/cms\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/19-11-Nordic-02-768x576.png 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-0cf97be e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"0cf97be\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-58600fb elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"58600fb\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p><strong>Nie tylko ch\u0142\u00f3d <\/strong><\/p><p>Wniosek z tego prosty: du\u017ca ch\u0119\u0107 doros\u0142ych do kontynuowania nauki, tak\u017ce po zako\u0144czeniu formalnej edukacji, to jeszcze jedna cecha wsp\u00f3lna ca\u0142ej tej grupy pa\u0144stw. A \u0142\u0105czy je wiele. Obok wsp\u00f3lnego po\u0142o\u017cenia na ch\u0142odnej p\u00f3\u0142nocy kontynentu, odwo\u0142ywania si\u0119 do tradycji wiking\u00f3w, wsp\u00f3lnego do\u015bwiadczenia historycznego &#8211; w ko\u0144cu Dania, Szwecja i Norwegia ponad sto lat zjednoczone by\u0142y pod jednym ber\u0142em w ramach Unii Kalmarskiej, nieca\u0142e sto lat istnia\u0142a unia szwedzko-norweska a tereny dzisiejszej Finlandii kilkaset lat kontrolowane by\u0142y przez pot\u0119\u017cniejszego szwedzkiego s\u0105siada. Jeszcze jeden element \u0142\u0105cz\u0105cy te kraje to blisko\u015b\u0107 \u00a0kulturowa, w du\u017cej cz\u0119\u015bci \u0142\u0105cz\u0105ca si\u0119 z dziedzictwem tradycji lutera\u0144skiej. Ten ostatni czynnik ma ju\u017c zreszt\u0105 bezpo\u015bredni wp\u0142yw na kwestie edukacyjne: religijno\u015b\u0107 protestancka opiera si\u0119 na indywidualnym studiowaniu pisma, co z kolei w naturalny spos\u00f3b przydaje znaczenia umiej\u0119tno\u015bci czytania i pisania. To mi\u0119dzy inny dlatego kraje p\u00f3\u0142nocnej Europy, na d\u0142ugo zanim sta\u0142y si\u0119 liderami Life Long Learning, przodowa\u0142y w alfabetyzacji ludno\u015bci. Do\u015b\u0107 powiedzie\u0107, \u017ce wed\u0142ug serwisu <a href=\"https:\/\/ourworldindata.org\/literacy#historical-change-in-literacy\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">ourwolrdindata,\u00a0<\/a>w roku 1750 umiej\u0119tno\u015bci\u0105 czytania i pisania pochwali\u0107 si\u0119 mog\u0142o ok. 5 proc. mieszka\u0144c\u00f3w Polski, 8 proc. poddanych kr\u00f3lestwa hiszpa\u0144skiego, 23 proc. \u00a0mieszka\u0144c\u00f3w obecnych W\u0142och i a\u017c 48 proc. poddanych kr\u00f3la szwedzkiego.<\/p><p><strong>\u00a0<\/strong><strong>\u015aladem Grundtviga<\/strong><\/p><p>Kraje nordyckie maj\u0105 te\u017c d\u0142ugie tradycje wsp\u00f3\u0142pracy \u2013 tak\u017ce organizacyjnej. I nie inaczej jest w sprawach zwi\u0105zanych z edukacj\u0105 doros\u0142ych. W tym wypadku\u00a0 wymian\u0105 do\u015bwiadcze\u0144, wspieraniem rozwoju LLL, pracami analitycznymi \u00a0i informacyjnymi zajmuje Nordisk Netv\u00e6rk for Livslang L\u00e6ring , czyli <a href=\"https:\/\/nll.org\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Nordycka Sie\u0107 dla LLL<\/a>, b\u0119d\u0105c\u0105 agend\u0105 Nordyckiej Rady Ministr\u00f3w, koordynuj\u0105cej prac\u0119 rz\u0105d\u00f3w\u00a0 Danii, Norwegii, Szwecji, Finlandii, Islandii oraz terytori\u00f3w autonomicznych: Grenlandii, Wysp Alandzkich i Wysp Owczych.\u00a0<\/p><p>A najpro\u015bciej m\u00f3wi\u0105c, \u015bwietny rozw\u00f3j LLL w krajach nordyckich\u00a0 to efekt wsp\u00f3lnych do\u015bwiadcze\u0144 i wzajemnych inspiracji. S\u0105 te\u017c r\u00f3\u017cnice w rozwoju LLL, ale podobie\u0144stw jest wi\u0119cej i to od nich zaczniemy.<\/p><p>Nikolai Frederik Severin Grundtvig (1783-1872) by\u0142 du\u0144skim pisarzem, poet\u0105, historykiem, politykiem, teologiem i\u00a0 duchownym protestanckim. By\u0142 te\u017c tw\u00f3rc\u0105\u00a0 idei Folkh\u00f6gskola<!--TgQPHd|||[]-->, czyli w dos\u0142ownym t\u0142umaczeniu ludowej\u00a0 szko\u0142y wy\u017cszej, typu uczelni znanego w Polsce pod nazw\u0105 \u201duniwersytetu ludowego\u201d. Pierwsza z nich zacz\u0119\u0142a dzia\u0142a\u0107 w 1844\u00a0 roku. To wtedy wykszta\u0142ci\u0142 si\u0119 model uczelni w pe\u0142ni otwartej, dobrowolnej i autonomicznej, dzia\u0142aj\u0105cej na zasadzie edukacji pozaformalnej, bez jednego, sformalizowanego programu, jednolitego systemu oceny, wymaga\u0144 i innych tego rozwi\u0105za\u0144 typowych dla edukacji formalnej. Pierwotnie by\u0142a to oferta edukacyjna rzeczywi\u015bcie o ludowym charakterze, ludowe szko\u0142y pozwala\u0142y mieszka\u0144com teren\u00f3w wiejskich uzupe\u0142ni\u0107 podstawowe wykszta\u0142cenie wyniesione ze szk\u00f3\u0142 parafialnych i przez to u\u0142atwi\u0107 im funkcjonowanie w unowocze\u015bniaj\u0105cym si\u0119 i demokratyzuj\u0105cym spo\u0142ecze\u0144stwie, poszerza\u0142y wiedz\u0119 og\u00f3ln\u0105, uczy\u0142y fachu, popularyzowa\u0142y nowe metody gospodarowania. \u00a0Pomys\u0142 Grundtviga pad\u0142 na podatny grunt tak\u017ce w pozosta\u0142ych krajach regionu. W roku 1864 powstaje pierwsza wy\u017csza szko\u0142a ludowa w\u00a0 Norwegii, cztery lata p\u00f3\u017aniej, w 1868 w Szwecji, w 1889 roku w Finlandii.<\/p><p>\u00a0\u00a0Gdy powstawa\u0142y, wyra\u017ca\u0142y niezgod\u0119 na \u00f3wczesny stan o\u015bwiaty, jego braki i s\u0142abo\u015bci. Z czasem sta\u0142y si\u0119 bardzo wa\u017cnym uzupe\u0142nieniem pa\u0144stwowego systemu\u00a0 edukacyjnego. I tak jest do dzi\u015b.\u00a0 \u00a0\u00a0<\/p><ul><li>W dzisiejszej Szwecji\u00a0 dzia\u0142aj\u0105 152 ludowe szk\u00f3\u0142 wy\u017csze, cz\u0119sto\u00a0 ulokowane w mniejszych o\u015brodkach,<\/li><li>wi\u0119kszo\u015b\u0107, 110 z nich prowadzona jest przez r\u00f3\u017cnego typu organizacje trzeciego sektora, pozosta\u0142e nale\u017c\u0105 do samorz\u0105d\u00f3w.\u00a0\u00a0<\/li><li>\u00a0Wed\u0142ug <a href=\"https:\/\/www.scb.se\/hitta-statistik\/statistik-efter-amne\/utbildning-samt-forskning-inom-hogskolan\/folkbildning\/folkhogskolestatistik\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">szwedzkiego\u00a0 urz\u0119du statystycznego<\/a>, w roku 2025 nauk\u0119 w Folkh\u00f6gskolan pobiera\u0142o \u0142\u0105cznie 87 564 os\u00f3b, w wi\u0119kszo\u015bci kobiet (64 proc.) \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/li><\/ul><p>Szko\u0142y tego typu oferuj\u0105 generalnie dwa rodzaje kurs\u00f3w: kr\u00f3tkie, trwaj\u0105ce do kilku tygodni i d\u0142ugie. Na zaj\u0119cia mo\u017cna doje\u017cd\u017ca\u0107 albo, co jest bardzo cz\u0119stym rozwi\u0105zaniem, skorzysta\u0107 z internatu.\u00a0<\/p><p>Oferta edukacyjna obejmuje wykszta\u0142cenie og\u00f3lne, np. uzupe\u0142niaj\u0105ce, kursy profilowane: np. artystyczne, muzyczne, sportowe, rzemie\u015blnicze, rolnicze. S\u0105 tak\u017ce kursy zawodowe w najr\u00f3\u017cniejszych specjalno\u015bciach: od nowoczesnych technologii komputerowych po bardziej tradycyjne zaj\u0119cia. Bo i na takie jest zapotrzebowanie. Jeden tylko przyk\u0142ad: wkr\u00f3tce, 1 grudnia 2026 r. w wy\u017cszej szkole ludowej w Oskarhamm ko\u0142o Kalmaru rozpoczyna si\u0119 roczny kurs dla zawodowych, certyfikowanych wo\u017anych ko\u015bcielnych. Program obejmuje m.in. zasady utrzymania budynk\u00f3w ko\u015bcielnych, BHP i ochron\u0119 przeciwpo\u017carow\u0105, zarz\u0105dzanie nieruchomo\u015bciami oraz administrowanie cmentarzem parafialnym i organizacj\u0119 poch\u00f3wk\u00f3w. Kurs obejmuje sze\u015bciotygodniow\u0105 praktyk\u0119 w wybranej parafii.<\/p><p>Na podobnych zasadach dzia\u0142a ponad\u00a0 80 szk\u00f3\u0142 ludowych w Norwegii, 70 w Danii, ponad 70 w Finlandii. \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0<\/p><p><strong>W kr\u0119gu k\u00f3\u0142ek<\/strong><\/p><p>Popularno\u015b\u0107 pozaformalnych szk\u00f3\u0142 ludowych to nie jedyna nordycka specjalno\u015b\u0107.\u00a0 Inn\u0105 charakterystyczn\u0105 dla tych kraj\u00f3w form\u0105 \u00a0zdobywania wiedzy s\u0105 kr\u0119gi samokszta\u0142ceniowe (studiecirkel): ma\u0142e, licz\u0105ce ju\u017c od 3 os\u00f3b, a najcz\u0119\u015bciej kilkunastoosobowe grupy rozwijaj\u0105ce wiedz\u0119 w wybranej dziedzinie. Niekt\u00f3re dzia\u0142aj\u0105 w spos\u00f3b zbli\u017cony do tego, w jakim organizowane s\u0105 kursy, inne s\u0105 grupami samokszta\u0142ceniowymi, jeszcze inne dzia\u0142aj\u0105 jak ko\u0142a zainteresowa\u0144 czy kluby dyskusyjne. \u0141\u0105czy je to, \u017ce nie maj\u0105 sformalizowanej struktury, s\u0105 otwarte dla\u00a0 ka\u017cdego zainteresowanego, s\u0105 bezp\u0142atne lub dost\u0119pne za niedu\u017c\u0105 op\u0142at\u0105. Organizacyjnie wspiera \u00a0je osiem dzia\u0142aj\u0105cych w ca\u0142ej Szwecji stowarzysze\u0144 kszta\u0142ceniowych\u00a0 (studieforbund) &#8211; \u00a0dostarczaj\u0105c lokali na spotkania, \u00a0materia\u0142\u00f3w, je\u015bli to potrzebne tak\u017ce wsparcia pedagogicznego. \u00a0Stowarzyszenia korzystaj\u0105 z finansowego wsparcia pa\u0144stwa, regionu i w\u0142adz samorz\u0105dowych, a podzia\u0142em \u015brodk\u00f3w zajmuje si\u0119 Szwedzka Narodowa Rada Edukacji Doros\u0142ych (<a href=\"https:\/\/folkbildningsradet.se\/\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">Folkbildninsradet<\/a>).<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-18bd64a e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"18bd64a\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-1b303d2 elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"1b303d2\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<figure class=\"wp-caption\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"331\" src=\"https:\/\/zainwestujwsiebie.pl\/cms\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/Screenshot-2026-11-19-at-14-36-15-nordic-3-\u2013-A4-orientacja-pozioma-1024x331.png\" class=\"attachment-large size-large wp-image-10145\" alt=\"\" srcset=\"https:\/\/zainwestujwsiebie.pl\/cms\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/Screenshot-2026-11-19-at-14-36-15-nordic-3-\u2013-A4-orientacja-pozioma-1024x331.png 1024w, https:\/\/zainwestujwsiebie.pl\/cms\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/Screenshot-2026-11-19-at-14-36-15-nordic-3-\u2013-A4-orientacja-pozioma-500x162.png 500w, https:\/\/zainwestujwsiebie.pl\/cms\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/Screenshot-2026-11-19-at-14-36-15-nordic-3-\u2013-A4-orientacja-pozioma-768x248.png 768w, https:\/\/zainwestujwsiebie.pl\/cms\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/Screenshot-2026-11-19-at-14-36-15-nordic-3-\u2013-A4-orientacja-pozioma.png 1330w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<figcaption class=\"widget-image-caption wp-caption-text\">Kr\u0119gi samokszta\u0142ceniowe powsta\u0142y na prze\u0142omie XIX i XX wieku. Zasada ich dzia\u0142ania nie zmieni\u0142a si\u0119 do dzi\u015b. \u0141\u0105cznie z nauk\u0105 przy kawie... <\/figcaption>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/figure>\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-963265a elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"963265a\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>A skoro przy administracji jeste\u015bmy, tu znale\u017a\u0107 \u00a0mo\u017cna najwi\u0119cej r\u00f3\u017cnic, bo poszczeg\u00f3lne kraje na sw\u00f3j spos\u00f3b organizuj\u0105 system publicznego wsparcia dla LLL.<\/p><ul><li>W Danii wsparcie edukacji doros\u0142ych to zadanie ministerstw edukacji \u00a0oraz \u00a0szkolnictwa wy\u017cszego i nauki.\u00a0<\/li><li>W Islandii zajmuje si\u0119 tym ministerstwo edukacji, nauki i kultury.<\/li><li>W Norwegii LLL to zadanie, kt\u00f3rym zajmuje si\u0119 a\u017c pi\u0119\u0107 resort\u00f3w: edukacji i nauki, pracy, sprawiedliwo\u015bci i bezpiecze\u0144stwa publicznego, handlu i przemys\u0142u oraz ministerstwa zarz\u0105dzania regionalnego i modernizacji.<\/li><li>W Szwecji LLL to \u201edzia\u0142ka\u201d przede wszystkim ministerstwa edukacji i nauki<\/li><li>W Finlandii edukacja doros\u0142ych to zadanie ca\u0142ego rz\u0105du, przy czym wiod\u0105ca rola nale\u017cy do ministerstw: edukacji i kultury, gospodarki i zatrudnienia, spraw socjalnych i zdrowia oraz resortu finans\u00f3w.<\/li><\/ul><p>Wsp\u00f3lna jest za to\u00a0 zasada du\u017cego\u00a0 wsparcia, tak\u017ce finansowego, dla sektora LLL. Generalnie zreszt\u0105 kraje nordyckie przoduj\u0105 tak\u017ce wielko\u015bci \u015brodk\u00f3w bud\u017cetowych przeznaczanych na \u00a0<a href=\"https:\/\/ec.europa.eu\/eurostat\/statistics-explained\/index.php?title=File:General_government_total_expenditure_on_education,_2024_.png\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">edukacj\u0119<\/a>.<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-a77b2f8 elementor-widget elementor-widget-image\" data-id=\"a77b2f8\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"image.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"768\" src=\"https:\/\/zainwestujwsiebie.pl\/cms\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/19-11-Nordic1.png\" class=\"attachment-large size-large wp-image-10165\" alt=\"wykres pokazuj\u0105cy wydatki na o\u015bwiat\u0119 w wybranych krajach.\" srcset=\"https:\/\/zainwestujwsiebie.pl\/cms\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/19-11-Nordic1.png 1024w, https:\/\/zainwestujwsiebie.pl\/cms\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/19-11-Nordic1-500x375.png 500w, https:\/\/zainwestujwsiebie.pl\/cms\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/19-11-Nordic1-768x576.png 768w\" sizes=\"auto, (max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/>\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-5cd2ca1 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"5cd2ca1\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-da62173 elementor-widget elementor-widget-text-editor\" data-id=\"da62173\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-widget_type=\"text-editor.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t\t\t<p>I jest jeszcze jeden wsp\u00f3lny mianownik: edukacja doros\u0142ych w krajach nordyckich nie jest jedynie uzupe\u0142nieniem oferty edukacji formalnej, sposobem na dostosowanie kompetencji pracownik\u00f3w do zmieniaj\u0105cego si\u0119 rynku pracy, czy form\u0105 tw\u00f3rczego sp\u0119dzania wolnego czasu. Owszem, spe\u0142nia te i kilka innych jeszcze funkcji, ale jest jednocze\u015bnie czym\u015b wi\u0119cej: sposobem wzmacniania spo\u0142ecze\u0144stwa obywatelskiego i spo\u0142ecznej integracji. Edukacja dla doros\u0142ych ma by\u0142 w pe\u0142ni otwarta, dost\u0119pna dla wszystkich, autonomiczna, ucz\u0105ca wsp\u00f3\u0142pracy i demokratyczna \u2013 dok\u0142adnie tak, jak system polityczny tych pa\u0144stw.\u00a0 Jak si\u0119 wydaje, korzy\u015b\u0107 jest obop\u00f3lna. I dla tych pa\u0144stw, jak i dla dzia\u0142aj\u0105cych tam system\u00f3w o\u015bwiaty. I dla potomk\u00f3w wiking\u00f3w chc\u0105cych si\u0119 uczy\u0107.\u00a0 \u00a0 \u00a0\u00a0<\/p>\t\t\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-99f76a6 e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"99f76a6\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-522eb81 elementor-widget-divider--view-line_text elementor-widget-divider--element-align-center elementor-invisible elementor-widget elementor-widget-divider\" data-id=\"522eb81\" data-element_type=\"widget\" data-e-type=\"widget\" data-settings=\"{&quot;_animation&quot;:&quot;zoomIn&quot;}\" data-widget_type=\"divider.default\">\n\t\t\t\t\t\t\t<div class=\"elementor-divider\">\n\t\t\t<span class=\"elementor-divider-separator\">\n\t\t\t\t\t\t\t<span class=\"elementor-divider__text elementor-divider__element\">\n\t\t\t\t# Fundusze Europejskie\t\t\t\t<\/span>\n\t\t\t\t\t\t<\/span>\n\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t<div class=\"elementor-element elementor-element-139bfaa e-flex e-con-boxed e-con e-parent\" data-id=\"139bfaa\" data-element_type=\"container\" data-e-type=\"container\">\n\t\t\t\t\t<div class=\"e-con-inner\">\n\t\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t\t\t<\/div>\n\t\t","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Sk\u0105d si\u0119 bierze\u00a0 fenomen popularno\u015bci edukacji dla doros\u0142ych w krajach nordyckich?<\/p>\n","protected":false},"author":4,"featured_media":10141,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"site-sidebar-layout":"default","site-content-layout":"","ast-site-content-layout":"default","site-content-style":"default","site-sidebar-style":"default","ast-global-header-display":"","ast-banner-title-visibility":"","ast-main-header-display":"","ast-hfb-above-header-display":"","ast-hfb-below-header-display":"","ast-hfb-mobile-header-display":"","site-post-title":"","ast-breadcrumbs-content":"","ast-featured-img":"","footer-sml-layout":"","ast-disable-related-posts":"","theme-transparent-header-meta":"","adv-header-id-meta":"","stick-header-meta":"","header-above-stick-meta":"","header-main-stick-meta":"","header-below-stick-meta":"","astra-migrate-meta-layouts":"default","ast-page-background-enabled":"default","ast-page-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-5)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"ast-content-background-meta":{"desktop":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"tablet":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""},"mobile":{"background-color":"var(--ast-global-color-4)","background-image":"","background-repeat":"repeat","background-position":"center center","background-size":"auto","background-attachment":"scroll","background-type":"","background-media":"","overlay-type":"","overlay-color":"","overlay-opacity":"","overlay-gradient":""}},"footnotes":""},"categories":[1],"tags":[],"class_list":["post-10130","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-aktualnosci"],"rttpg_featured_image_url":{"full":["https:\/\/zainwestujwsiebie.pl\/cms\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/wiking3.pnh_-1.png",677,714,false],"landscape":["https:\/\/zainwestujwsiebie.pl\/cms\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/wiking3.pnh_-1.png",677,714,false],"portraits":["https:\/\/zainwestujwsiebie.pl\/cms\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/wiking3.pnh_-1.png",677,714,false],"thumbnail":["https:\/\/zainwestujwsiebie.pl\/cms\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/wiking3.pnh_-1-300x300.png",300,300,true],"medium":["https:\/\/zainwestujwsiebie.pl\/cms\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/wiking3.pnh_-1-474x500.png",474,500,true],"large":["https:\/\/zainwestujwsiebie.pl\/cms\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/wiking3.pnh_-1.png",677,714,false],"1536x1536":["https:\/\/zainwestujwsiebie.pl\/cms\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/wiking3.pnh_-1.png",677,714,false],"2048x2048":["https:\/\/zainwestujwsiebie.pl\/cms\/wp-content\/uploads\/2026\/11\/wiking3.pnh_-1.png",677,714,false]},"rttpg_author":{"display_name":"Ryszard Warta","author_link":"https:\/\/zainwestujwsiebie.pl\/cms\/author\/rysz7\/"},"rttpg_comment":0,"rttpg_category":"<a href=\"https:\/\/zainwestujwsiebie.pl\/cms\/aktualnosci\/\" rel=\"category tag\">Aktualno\u015bci<\/a>","rttpg_excerpt":"Sk\u0105d si\u0119 bierze\u00a0 fenomen popularno\u015bci edukacji dla doros\u0142ych w krajach nordyckich?","_links":{"self":[{"href":"https:\/\/zainwestujwsiebie.pl\/cms\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10130","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/zainwestujwsiebie.pl\/cms\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/zainwestujwsiebie.pl\/cms\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zainwestujwsiebie.pl\/cms\/wp-json\/wp\/v2\/users\/4"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zainwestujwsiebie.pl\/cms\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=10130"}],"version-history":[{"count":33,"href":"https:\/\/zainwestujwsiebie.pl\/cms\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10130\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":10174,"href":"https:\/\/zainwestujwsiebie.pl\/cms\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/10130\/revisions\/10174"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/zainwestujwsiebie.pl\/cms\/wp-json\/wp\/v2\/media\/10141"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/zainwestujwsiebie.pl\/cms\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=10130"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/zainwestujwsiebie.pl\/cms\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=10130"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/zainwestujwsiebie.pl\/cms\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=10130"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}