Około 100 tysięcy osób, według szacunków Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej będzie mogło skorzystać z zupełnie nowego świadczenia opiekuńczego – asystencji osobistej. W październiku 2026 roku parlament zakończył pracę nad wprowadzającą je ustawą, 17 listopada podpisał ją prezydent. Nowe świadczenie to także wsparcie dla ok. 5 milionów członków rodzin osób z niepełnosprawnościami, ale coś jeszcze: nowy rynek pracy dla profesjonalnych asystentów osobistych. Ilu? Istnieją szacunki, z których wynika, że może to być ponad 70 tysięcy pracowników. I ta liczba będzie rosła, bo wiadomo, że zjawiska demograficzne są bezlitosne i osób wymagających wsparcia będzie przybywało.
Z tego tekstu dowiesz się:
- kto może być asystentem osoby z niepełnosprawnościami,
- jakie będą stawki wynagrodzenia,
- jakie są wymagania i perspektywy tej profesji.
Program asystencji wymaga szerokich przygotowań, stąd jego start będzie rozłożony w czasie. Na dobre ruszyć ma od roku 2028. Docelowo, asystencja będzie mogła objąć do 240 godzin miesięcznie, przy czym w okresie przejściowym ten limit będzie obniżony: do 200 godzin w 2028 roku i 220 godzin w roku 2029. Już teraz jednak w Bazie Usług Rozwojowych znaleźć można oferty szkoleń np. na opiekuna osoby starszej i niepełnosprawnej zgodnej z wymaganiami programu asystencji osobistej.
Asystent, czyli kto?
Pomoc w prowadzeniu gospodarstwa domowego, zakupy, załatwianie codziennych spraw, wsparcie przy wyjazdach i wyjściach – np. na spacer, na imprezę kulturalną, ale też w związku z pracą czy nauką, wykonywanie – w miarę potrzeb – czynności opiekuńczych i pielęgnacyjnych – to niektóre z zadań, które stać będą przed asystentami. Asystent ma wspierać samodzielność osoby tam, gdzie ta samodzielność jest ograniczona niepełnosprawnością. Co ważne, osoba korzystająca z tej formy pomocy zachowuje pełnię praw do samodzielnego podejmowania dotyczących siebie decyzji, sama także wybiera asystenta i realizatora tej usługi, po czym podpisuje z nim kontrakt regulujący indywidualne zasady i szczegóły asystencji. Prawo do tego wsparcia przyznawane będzie na okres od 1 do 5 lat, a jego koszty finansowane są w całości przez państwo.
O asystenta wystąpić mogą:
- osoby w wieku 18 – 65 lat, posiadające ostateczną decyzję ustalającą poziom potrzeby wsparcia na co najmniej 80 punktów. Wymiar godzin: docelowo od 20 do 240 miesięcznie.
- niepełnoletni w wieku 13-17 lat na podstawie orzeczenia o niepełnosprawności ze wskazaniami potrzeby stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby oraz stałego współudziału opiekuna w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji. Wymiar godzin: od 20 do 80 godzin miesięcznie.
Dla kogo ta praca ?
Kto może zostać zawodowym asystentem? Według Ustawy, osoba która:
- jest pełnoletnia,
- nie była skazana prawomocnym wyrokiem za umyślne przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego lub umyślne przestępstwo skarbowe,
- nie ma orzeczonego prawomocnie zakazu prowadzenia działalności związanej z wychowywaniem, leczeniem, edukacją małoletnich lub opieką nad nimi lub zakazu przebywania w określonych środowiskach lub miejscach, zakazu kontaktowania się z określonymi osobami lub zakazu opuszczania określonego miejsca pobytu bez zgody sądu,
- nie została pozbawiona władzy rodzicielskiej,
- nie figuruje w bazie danych Rejestru Sprawców Przestępstw na Tle Seksualnym z dostępem ograniczonym.
Potrzebne są także kwalifikacje zawodowe, ale tu zakres możliwości jest dość szeroki:
- kwalifikacje zawodowe asystenta osoby niepełnosprawnej, opiekuna osoby starszej, opiekuna medycznego, pedagoga, psychologa, terapeuty zajęciowego, pracownika socjalnego, pielęgniarki, położnej, ratownika medycznego, fizjoterapeuty;
- lub udokumentowane doświadczenie w udzielaniu bezpośredniego wsparcia osobie z niepełnosprawnością, w wymiarze co najmniej 120 godzin w ciągu ostatnich 5. lat przed złożeniem wniosku o wpis do Rejestru asystentów, realizowanego w ramach umowy o pracę, umowy cywilnoprawnej lub umowy o wolontariat;
- lub doświadczenie w udzielaniu bezpośredniego wsparcia osobie z niepełnosprawnością będącej członkiem rodziny w wymiarze co najmniej 120 godzin w ciągu ostatnich 5 lat przed złożeniem wniosku o wpis do Rejestru asystentów, potwierdzone zaświadczeniem lub innym dokumentem.
Przed rozpoczęciem pracy asystent zaliczyć jeszcze musi pakiet szkoleń: ogólne, z ewakuacji osób z niepełnosprawnościami oraz z zakresu pierwszej pomocy – jeżeli w decyzji przyznającej prawo do asystencji osobistej określono obowiązek odbycia tego szkolenia. Dochodzi do tego także instruktaż zindywidualizowany, dopasowany do potrzeb osoby, nad która sprawowana będzie opieka, a w razie potrzeby także instruktarz specjalistyczny, przeprowadzany przez lekarza, pielęgniarkę lub ratownika medycznego.
Kto, jak i za ile
System asystencji osobistej organizować będzie powiat, realizując go samodzielnie lub powierzając to zadanie gminie albo podmiotowi wpisanemu do Rejestru realizatorów, np. spełniającej odpowiednie warunki organizacji pozarządowej.
Ze względu na stopień indywidualnych potrzeb osoby wspieranej, ustawa przewiduje cztery poziomy stawek godzinowych wynagrodzenia asystentów: od 49 zł. brutto przy poziomie bazowym do 55 zł. brutto przy trzecim, najwyższym poziomie. Asystent nie może świadczyć asystencji osobistej w wymiarze większym, niż 276 godzin miesięcznie.
Ustawa daje także asystentom prawa do korzystania ze szkoleń uzupełniających, ich program i zakres godzinowy określone zostaną w rozporządzeniu oraz wsparcia, w tym superwizji.