Uczenie się dorosłych? W tym temacie brakuje nam trochę konsekwencji. Trudno nie odnieść takiego wrażenia przeglądając najnowszy, opublikowany na początku września raport „Czy wiedza ze szkoły lub studiów wystarcza na całe życie zawodowe” przygotowany przez agencję sondażową IBRIS na zamówienie Polskiej Agencji Prasowej.
Z tego tekstu dowiesz się:
- jakie są motywacje i bariery w podejmowaniu nauki w życiu dorosłym
- jaki są wyniki Polski w kształceniu dorosłych w porównaniu z innymi krajami Unii Europejskiej
- jak wiek i wykształcenie wpływają na korzystania z form kształcenia dla dorosłych
- w jaki sposób ocenianie jest wykształcenie formalne
Na czym ta niekonsekwencja polega? Otóż znakomita większość uczestników sondażu,
- aż 75 proc., uważa, że wiedza i umiejętności zdobyte w szkole lub na studiach wyższych nie wystarczają dziś na całe życie zawodowe, z czego
- 38 proc. badanych, na pytanie odpowiedziało „raczej nie wystarczają”, a
- 37 proc. odpowiedziało, że „zdecydowanie nie wystarczają”.
A zatem znakomita większość z nas doskonale zdaje sobie sprawę, że to, co zyskaliśmy uczestnicząc w edukacji formalnej: w szkołach i na uczelniach, to może być za mało, żeby sprostać szybko zmieniającemu się światu. Tymczasem
- aż 34 proc. ankietowanych przyznaje, że wciągu ostatnich 12 miesięcy ani razu nie uczyło się czegoś nowego z własnej inicjatywy
- 26 proc. uczyło się czegoś nowego wielokrotnie,
- 26 proc. jedynie kilka razy,
- 14 proc. zrobiło to tylko raz.
Wynika więc z tego, że dobrze wiemy, iż wiedzę należy uzupełniać także po ukończeniu szkół i odebraniu dyplomów, ale wcale nie tak często decydujemy się na jakąkolwiek formę zdobywania wiedzy, żeby ten deficyt uzupełnić.
To, że w dziedzinie kształcenia się dorosłych zajmujemy niestety dół tabeli, to wiadomo nie od dziś. Inny raport: Education and Training Monitor 2025, przygotowany przez Komisję Europejską zawiera listę rankingową krajów członkowskich UE, ułożoną według procenta dorosłych, którzy w ciągu ostatniego roku przynajmniej raz skorzystali z jakiejkolwiek formy dokształcania z trzech osobno przeprowadzanych badań. Dla Polski wskaźniki te wyniosły
- 20 proc. (EU Labour Force Survey, 2024)
- 20,3 proc. (Adult Education Survey, 2022)
- 22,8 proc. OECD Survey of Adult Skills, 2023)
W każdy wypadku to wyraźnie mniej niż wynosi
- średnia dla 27 krajów unijnych w tych trzech badaniach: odpowiednio: 28,5 proc., 39,5 proc.; 40,8 proc., oraz przyjęte cele strategiczne dla UE
- cel na rok 2025 – 47 proc.
- cel na rok 2030 – 60 proc.
Badanie IBRIS potwierdza także to, co o uczeniu się dorosłych już wiemy, na przykład o zależności kształcenia dorosłych od poziomu wykształcenia: im wyższy, tym większy udział w różnych formach nauki. Opinię , że wiedza i umiejętności wyniesione ze szkół i studiów nie wystarczają, podziela 86 proc. badanych z wyższym wykształceniem, 75 proc. z wykształceniem średnim i 64 proc, z wykształceniem podstawowym i zawodowym.
Różny jest za to wpływ wieku na poziom udziału w nauce. Jak wynika z badania IBRIS, najwyższy jest
- w grupie wiekowej 40-59 lat – 80 proc.,
- w grupie młodszej, 18–39 lat, udział ten jest niższy i wynosi 73 proc.,
- natomiast najniższy jest w grupie osób powyżej 60. roku życia, spadając do 45 proc.
Ciekawie też różnicują się motywacje do podjęcia nauki w życiu dorosłym.
- w grupie 18-39 lat dominuje (37 proc.) chęć znalezienia nowej, lepszej pracy,
- w grupie 40-59 najbardziej liczy się rozwijanie zainteresowań i hobby (32 proc.), choć niewiele mniej: 29 proc. wskazuje na chęć lepszego korzystania z nowoczesnych technologii,
- w grupie powyżej 60. roku życia, największa grupa badanych, pytanych o motywy podjęcia nauki, wskazała na potrzebę zachowania sprawności intelektualnej (29 proc.).
A co stanowi największą barierę w podjęciu nauki? Podstawowych problemów jest kilka, najważniejsze zaprezentowane w tabeli.
Tu także wiele zależy od wieku. Na przykład łącznie 17 proc. uczestników sondażu wskazało na koszty, jako główny problem ograniczający dostęp do nauki w dorosłości. Jednak w najmłodszej grupie wiekowej 18-39 lat ten odsetek rośnie do 26 proc., w grupie 40-59 to także jest istotna bariera: 20 proc. wskazań, jedynie w najstarszej grupie, powyżej 60. roku życia na koszty wskazuje tylko 7 proc.
Tu warto wskazać, że niezależnie od wieku, problem kosztów kursu, szkolenia, czy studiów podyplomowych rozwiązać można poprzez przystąpienie do projektu Kierunek-Rozwój , dzięki któremu zdobyć można dofinansowanie nawet do 90 proc. kosztu usługi rozwojowej.